Almanya’da faaliyet gösteren X şirketi, Türkiye pazarına doğrudan satış yapmak ve İstanbul’da operasyon merkezi oluşturmak istiyordu. İlk aşamada yalnızca Türkiye’de bir limited şirket kurulması planlanmıştı. Yapılan hukuki değerlendirmede yatırımcının ortaklık yapısı, yönetim yetkileri, sermaye girişi, yabancı yöneticilerin statüsü ve ileride yatırımcı alınması ihtimali birlikte ele alındı.

Yatırım modeline uygun şirket türü ve ortaklık yapısı belirlendi; yabancı şirketin Türkiye’deki iştiraki için gerekli kurumsal kararlar ve kuruluş belgeleri hazırlandı ve ticaret sicili süreci takip edildi. Böylece yatırımcı, sonradan yeniden yapılanmaya ihtiyaç duymadan Türkiye’deki faaliyetlerine uygun bir şirket yapısıyla faaliyete başladı. Türkiye’de yabancı yatırımcılar kural olarak yerli yatırımcılarla aynı şartlarda şirket kurabilmekte ve Türk Ticaret Kanunu’ndaki şirket türlerinden yararlanabilmektedir.

Rusya vatandaşı A ile Türk vatandaşı B, İstanbul’da faaliyet gösteren X Limited Şirketi’nde eşit pay sahibiydi. Şirket büyüdükçe yeni yatırım yapılması, banka hesaplarının kullanımı, kârın dağıtılması ve şirket müdürlerinin yetkileri konusunda taraflar arasında ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Her iki ortağın da şirket üzerinde eşit ekonomik güce sahip olması nedeniyle bazı kararlar alınamaz hâle geldi ve şirketin günlük faaliyetleri etkilenmeye başladı.

Şirket sözleşmesi, müdürlük ve temsil yapısı ile ortakların hakları incelendikten sonra taraflar arasında hukuki müzakere süreci yürütüldü. Şirket faaliyetlerinin kesintiye uğramaması için geçici karar alma mekanizması oluşturuldu; ardından ortaklardan birinin paylarının diğer ortak tarafından belirlenen şartlarla devralınması konusunda anlaşma sağlandı. Böylece uyuşmazlık uzun süreli bir şirket feshi veya ortaklık davasına dönüşmeden sona erdirildi. Limited şirketlerde genel kurul ile müdür veya müdürler kurulu, şirketin temel karar ve yönetim organlarını oluşturur.

Almanya merkezli X şirketi, Türkiye’de satış ve dağıtım faaliyetleri yürütmek amacıyla İstanbul’da şirket kurmayı planlıyordu. İlk plan, yabancı ana şirket ile Türkiye’deki bireysel iş ortağının %50-%50 ortak olduğu bir limited şirket kurulmasıydı. Yapılan hukuki değerlendirmede bu yapının ileride karar alma kilitlenmesine yol açabileceği, ayrıca şirket müdürlüğü, temsil yetkileri ve yatırımcının sermaye üzerindeki kontrolünün açık biçimde düzenlenmediği görüldü.

Kuruluş gerçekleştirilmeden önce ortaklık oranları, şirket türü, yönetim ve temsil sistemi ile yatırımcının korunmasına yönelik karar mekanizmaları yeniden değerlendirildi. Şirket sözleşmesi buna göre yapılandırılarak tarafların yetkileri ve kurumsal işleyişi kuruluş aşamasında açık hâle getirildi. Böylece yatırımcı, olası bir ortaklık uyuşmazlığı ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek yerine riski şirket faaliyete başlamadan önce yönetmiş oldu. Türk hukukunda yabancı yatırımcılar, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen şirket türlerini yerli yatırımcılarla aynı esaslar çerçevesinde kullanabilmektedir.

İngiltere vatandaşı A, birkaç yıl önce Türk vatandaşı B ile birlikte Türkiye’de X Limited Şirketi’ni kurmuştu. Şirket büyüdükçe başlangıçta pratik gerekçelerle oluşturulan yapı yetersiz kalmaya başladı. Türk ortak şirket müdürü ve geniş temsil yetkisine sahipti; yabancı yatırımcı ise sermayenin büyük bölümünü sağlamasına rağmen bazı önemli şirket kararlarında yeterli kurumsal kontrole sahip değildi. Ayrıca şirketin yeni yatırım alması ve faaliyet alanını genişletmesi planlanıyordu.

Mevcut şirket sözleşmesi, pay yapısı, müdürlük sistemi ve temsil yetkileri birlikte incelendi. Ortakların gerçek ekonomik ilişkisini ve şirketin yeni faaliyet modelini yansıtacak şekilde pay ve yönetim yapısının revizyonuna ilişkin hukuki yol haritası oluşturuldu; gerekli ortaklar kurulu kararları ve ticaret sicili işlemleri takip edildi. Böylece şirketin başlangıç dönemine göre oluşturulmuş yapısı, büyüyen faaliyetin ve yabancı yatırımcının mevcut risklerinin gerektirdiği daha açık bir yönetim modeline dönüştürüldü. Limited şirketlerde yönetim ve temsil müdürler eliyle yürütülür; şirketin temsil düzeni ve belirli sınırlı yetkiler Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde yapılandırılabilir.

Birleşik Arap Emirlikleri merkezli X şirketi, Türkiye’deki Y şirketinden düzenli olarak ürün satın almak üzere uzun süreli bir ticari ilişkiye girmeyi planlıyordu. Tarafların hazırladığı ilk sözleşmede teslim koşulları, ödeme tarihleri, ayıplı ürünlerin sonuçları ve sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin hükümler yeterince açık değildi. Özellikle yüksek tutarlı avans ödemesi yapılacak olması yabancı şirket açısından önemli bir risk oluşturuyordu.

Sözleşme imzalanmadan önce metin bütünüyle incelendi; ödeme ve teslim mekanizması yeniden düzenlendi, tarafların sorumlulukları somutlaştırıldı ve temerrüt hâllerine ilişkin hükümler açık hale getirildi. Müzakereler sonucunda taraflar revize edilen sözleşme üzerinde anlaşarak ticari ilişkiye başladı. Böylece uyuşmazlık henüz ortaya çıkmadan önce sözleşmesel risklerin önemli bölümü giderilmiş oldu. Türkiye’deki ticari şirketler ve ticari ilişkiler Türk Ticaret Kanunu ile, sözleşmesel ilişkiler ise başta Türk Borçlar Kanunu olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülmektedir.

Rusya merkezli X şirketi, Türkiye’deki Y şirketinden düzenli ürün tedarik etmek üzere uzun süreli bir ticari sözleşme imzalamıştı. Bir süre sonra teslim edilen ürünlerin bir kısmının sözleşmede kararlaştırılan teknik özellikleri taşımadığı, buna rağmen Türk şirketinin kalan bedelin tamamını talep ettiği bir uyuşmazlık ortaya çıktı. Taraflar arasındaki yazışmalar incelendiğinde teslim, ayıp bildirimi ve ödeme koşullarının farklı yorumlandığı görüldü.

Sözleşme, siparişler, faturalar, teslim belgeleri ve taraflar arasındaki yazışmalar birlikte incelendi. Müvekkilin talepleri hukuki zeminde karşı tarafa iletilerek müzakere süreci yürütüldü ve uyuşmazlığın dava aşamasına taşınmasına gerek kalmadan, ayıplı ürünlerin değiştirilmesi ile kalan ödeme tutarının yeniden belirlenmesi konusunda anlaşma sağlandı. Türk ticaret hukukunda tacirler ticari faaliyetlerinde basiretli davranma yükümlülüğü altındadır ve şirketler arasındaki sözleşmesel ilişkiler başta Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu olmak üzere ilgili mevzuata tabidir.

İngiltere merkezli X şirketi, Türkiye’deki bir üreticiyle yüksek hacimli ve iki yıl süreli bir tedarik sözleşmesi imzalamaya hazırlanıyordu. Taslak sözleşmede yabancı şirketin önemli miktarda avans ödemesi öngörülmüş olmasına rağmen, teslimatların gecikmesi, eksik ifa, kalite sorunları ve avansın iadesine ilişkin yeterli koruyucu hükümlerin bulunmadığı tespit edildi. Ayrıca Türk şirketinin tek taraflı fiyat değişikliği yapmasına imkân veren geniş bir düzenleme bulunuyordu.

Sözleşme imzalanmadan önce riskli hükümler tek tek değerlendirilerek ödeme takvimi, teslimat sistemi, kalite kriterleri, sözleşmenin sona erdirilmesi ve tarafların sorumlulukları yeniden düzenlendi. Karşı tarafla yürütülen müzakereler sonucunda yabancı yatırımcının finansal ve ticari risklerini önemli ölçüde sınırlandıran yeni bir sözleşme metni üzerinde anlaşma sağlandı. Böylece hukuki müdahale, uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra değil, ticari ilişki başlamadan önce gerçekleştirildi. Türkiye’de şirketler arasındaki sözleşmelerin temel hukuki çerçevesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında değerlendirilir.

Rusya merkezli X şirketi, Türkiye’deki Y şirketiyle uzun süredir devam eden ticari iş birliği kapsamında makine ve yedek parça tedariki gerçekleştiriyordu. Döviz kurlarındaki değişiklikler, artan lojistik maliyetleri ve teslim sürelerindeki gecikmeler nedeniyle mevcut sözleşmedeki fiyatlandırma ve ödeme hükümleri taraflar arasında ciddi uyuşmazlıklara yol açmaya başladı. Türk şirketi mevcut fiyatların sürdürülemez olduğunu ileri sürerken, yabancı şirket tek taraflı fiyat artışlarını ve değişen ödeme koşullarını kabul etmiyordu.

Tarafların mevcut sözleşmesi, geçmiş siparişleri ve ticari uygulamaları birlikte incelenerek ilişkinin devamını mümkün kılacak yeni bir sözleşme yapısı oluşturuldu. Fiyat güncelleme mekanizması, ödeme vadeleri, teslim süreleri, sipariş onay prosedürü ve gecikme hâllerindeki sorumluluklar yeniden düzenlendi. Taraflar revize edilen hükümler üzerinde anlaşmaya vararak mevcut ticari ilişkiyi sona erdirmek yerine yeni koşullar altında devam ettirdi ve ileride benzer uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını azaltacak daha açık bir sözleşme yapısına geçildi.

Suudi Arabistan merkezli X şirketi, Türkiye’deki Y üretici şirketiyle uzun vadeli bir ticari iş birliği kurarak ürünlerin Körfez ülkelerinde satışını gerçekleştirmeyi planlıyordu. Taraflar ilk görüşmelerde yalnızca fiyat ve satış hacmi üzerinde anlaşmış, ancak ürünlerin hangi bölgelerde satılacağı, ödeme sistemi, marka kullanımı, siparişlerin kabulü, teslimat sorumlulukları ve taraflardan birinin iş birliğini sona erdirmesi halinde uygulanacak süreç konusunda herhangi bir yazılı yapı oluşturmamıştı.

Ticari model taraflarla birlikte analiz edilerek ilişkinin ihtiyaç duyduğu hukuki yapı belirlendi. Tarafların hak ve yükümlülüklerini, sipariş ve ödeme düzenini, teslimat mekanizmasını, marka kullanımını, gizlilik yükümlülüklerini ve ilişkinin sona ermesine ilişkin esasları düzenleyen kapsamlı sözleşme hazırlandı. Böylece ticari faaliyet başlamadan önce tarafların çalışma modeli yazılı ve öngörülebilir bir hukuki zemine oturtuldu ve ileride ortaya çıkabilecek temel uyuşmazlık alanları önemli ölçüde sınırlandırıldı. Türkiye’de tacirler arasındaki ticari ilişkiler Türk Ticaret Kanunu ve sözleşmesel yükümlülükler bakımından Türk Borçlar Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilir.

Rusya vatandaşı A ile Türk vatandaşı B, İstanbul’da faaliyet gösteren bir limited şirkette yüzde 50’şer pay sahibiydi. Şirketin büyümesiyle birlikte yeni yatırım yapılması, banka hesaplarının kullanımı ve şirket müdürünün yetkileri konusunda ortaklar arasında ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Taraflardan hiçbirinin tek başına karar alamaması nedeniyle şirketin günlük faaliyetleri etkilenmeye ve bazı ticari kararlar alınamamaya başladı.

Şirket sözleşmesi, mevcut yetki yapısı ve ortakların karşılıklı yükümlülükleri incelendikten sonra taraflar arasında hukuki müzakere süreci yürütüldü. Şirketin faaliyetlerinin devamını sağlayacak geçici yönetim modeli oluşturuldu; ardından taraflardan birinin paylarının diğer ortak tarafından devralınmasına ilişkin şartlar üzerinde anlaşmaya varıldı. Böylece uyuşmazlık uzun süreli bir şirket feshi veya ortaklık davasına dönüşmeden çözümlendi. Türkiye’de limited ve anonim şirketlerin yapısı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenmektedir.

Rusya vatandaşı A ile Türk vatandaşı B, İstanbul’da faaliyet gösteren X Limited Şirketi’nde ortak olarak faaliyet gösteriyordu. Bir süre sonra şirketin büyüme stratejisi, kârın kullanımı ve günlük yönetime ilişkin ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Taraflar birlikte çalışmaya devam edemeyeceklerini kabul etmelerine rağmen şirketin faaliyetlerinin durması, müşteri sözleşmelerinin etkilenmesi ve uzun süreli bir dava sürecine girilmesi istenmiyordu.

Şirket sözleşmesi, ortakların pay oranları, şirketin mevcut borç ve alacakları ile devam eden ticari ilişkileri incelendi. Taraflar arasında yürütülen hukuki müzakereler sonucunda şirket değerlemesi, pay devri, mevcut alacak ve borçların paylaşımı ve yöneticilik görevlerinin sona ermesine ilişkin şartlar üzerinde anlaşma sağlandı. Gerekli şirket kararları ve ticaret sicili işlemleri tamamlanarak ortaklık ilişkisi dava açılmadan sona erdirildi ve şirket faaliyetlerine tek ortaklı yapı altında devam etti. Türk Ticaret Kanunu, limited şirketlerin tek ortaklı olarak faaliyet göstermesine imkân vermektedir.

İran vatandaşı A, Türkiye’de faaliyet gösteren X Limited Şirketi’ndeki paylarının bir bölümünü Türk vatandaşı B’ye devretmek üzere anlaşmış ve taraflar arasında ön ödeme yapılmıştı. Ancak pay devrinin tamamlanması aşamasında satış bedelinin kalan kısmı, şirketin mevcut borçları ve devredilecek payların ekonomik değeri konusunda anlaşmazlık çıktı. Taraflardan biri devir işleminin tamamlanmasını isterken diğer taraf mevcut koşullarla devre onay vermek istemiyordu.

Taraflar arasındaki sözleşmeler, ödeme belgeleri, şirket kayıtları ve pay devrine ilişkin işlemler incelendi. Mevcut uyuşmazlığın şirket faaliyetlerini daha fazla etkilememesi amacıyla devir bedeli ve ödeme takvimi yeniden müzakere edildi, şirketin mevcut yükümlülüklerine ilişkin tarafların sorumlulukları açık biçimde düzenlendi ve pay devrinin tamamlanmasına ilişkin yeni şartlar üzerinde anlaşma sağlandı. Limited şirketlerde esas sermaye payının devri Türk Ticaret Kanunu’nun limited şirketlere ilişkin hükümlerine tabi olup, şirket yapısına göre gerekli genel kurul ve tescil işlemlerinin de tamamlanması gerekir.

Almanya vatandaşı A, İstanbul merkezli X Anonim Şirketi’nde hem pay sahibi hem de yönetim kurulu üyesiydi. Şirket yönetim kurulunda alınan bir kararla, şirketin önemli bir ticari sözleşmesinin onaylanması ve belirli yöneticilere geniş yetkiler verilmesi kararlaştırıldı. A, kararın şirket menfaatlerine uygun olmadığını, kendisine yeterli bilgi verilmeden karar alındığını ve karar alma sürecinin şirketin esas sözleşmesindeki yönetim düzeniyle çeliştiğini ileri sürdü.

Yönetim kurulu kararı, şirket esas sözleşmesi, imza ve temsil düzeni ile toplantıya ilişkin belgeler birlikte incelendi. Taraflar arasında yürütülen hukuki görüşmeler sonucunda uyuşmazlık konusu kararın uygulanması durduruldu ve konu yeniden yönetim kurulunun gündemine taşındı. Yetki kapsamı daraltılarak ve kararın şartları yeniden belirlenerek yeni bir yönetim kurulu kararı alındı; böylece uyuşmazlık şirket faaliyetlerini uzun süreli bir yargı sürecine taşımadan çözüldü. Anonim şirketlerde yönetim ve temsil organı yönetim kuruludur; genel kurul ise şirketin temel karar organlarından biridir.

Ukrayna vatandaşı A, Türkiye’de faaliyet gösteren X Anonim Şirketi’nde yönetim kurulu üyesi olarak görev yapıyordu. Şirketin geçmiş dönemde gerçekleştirdiği bazı yüksek tutarlı işlemler nedeniyle diğer pay sahipleri tarafından şirketin zarara uğratıldığı ileri sürülmüş ve A’nın da yönetim kurulu üyesi sıfatıyla bu zararlardan sorumlu olduğu iddia edilmişti. Ancak uyuşmazlık konusu işlemlerin bir kısmının A’nın yönetim kuruluna katılmasından önce gerçekleştiği, bir kısmında ise A’nın karar sürecine katılmadığı belirlendi.

Yönetim kurulu kararları, görev dönemleri, imza yetkileri, şirket içi yazışmalar ve işlem tarihleri ayrıntılı şekilde incelendi. A’nın hangi işlemlerde karar ve temsil yetkisi kullandığı ayrıştırılarak sorumluluk iddialarına karşı hukuki savunma oluşturuldu ve diğer pay sahipleriyle yürütülen müzakerelerde kişinin görev dönemi ile fiilî yetki alanı somut belgeler üzerinden ortaya konuldu. Süreç sonunda A’ya yöneltilen talepler kapsamı daraltılarak uyuşmazlığın önemli bölümü dava aşamasına taşınmadan çözümlendi. Türk Ticaret Kanunu’nda şirket yöneticilerinin sorumluluğu, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri esasına göre değerlendirilmektedir.

İran vatandaşı A, İstanbul’da iki ayrı taşınmaz satın alarak yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazanmak istiyordu. Taşınmazlardan birinin daha önce yabancı bir kişi tarafından vatandaşlık başvurusunda kullanılmış olabileceğine ilişkin tereddüt bulunması nedeniyle satın alma işlemi yapılmadan önce tapu kayıtları ve yatırımın vatandaşlık mevzuatına uygunluğu incelendi.

Risk taşıyan taşınmaz yatırım kapsamından çıkarıldı ve uygun bulunan taşınmazlar üzerinden süreç yeniden yapılandırıldı. Satın alma, gerekli tapu şerhlerinin oluşturulması, uygunluk belgesi ve vatandaşlık başvurusu aşamaları takip edilerek süreç tamamlandı. Mevcut uygulamada taşınmaz yoluyla vatandaşlık için en az 400.000 ABD doları veya karşılığı tutarında taşınmaz edinilmesi ve tapu kaydına üç yıl satılmama şartının işlenmesi gerekmektedir.

Rusya vatandaşı A, yaklaşık dört yıldır Türk vatandaşı B ile evliydi ve İstanbul’da birlikte yaşıyorlardı. A, evlilik yoluyla Türk vatandaşlığına başvurmak istediğinde önceki yıllarda eşlerin iş nedeniyle farklı şehirlerde belirli dönemlerde ayrı yaşamış olmalarının başvuru bakımından sorun oluşturup oluşturmayacağı konusunda tereddüt yaşandı. Ayrıca yabancı eşin Türkiye’deki ikamet geçmişi ve aile birliğinin fiilen devam ettiğini gösteren belgelerin dosyada doğru şekilde sunulması gerekiyordu.

Başvuru öncesinde evlilik süresi, ortak yaşamı gösteren kayıtlar, ikamet bilgileri ve aile birliğini destekleyen diğer belgeler birlikte incelendi. Başvuru dosyası bu çerçevede hazırlanarak mülakat ve vatandaşlık inceleme süreci takip edildi ve başvuru olumlu şekilde sonuçlandırıldı. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 16. maddesine göre bir Türk vatandaşıyla evlilik doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; en az üç yıldır evli olma ve evliliğin devam etmesinin yanı sıra aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlin bulunmaması aranır.

İran vatandaşı A, uzun yıllardır Türkiye’de ikamet ediyor ve genel yoldan Türk vatandaşlığına başvurmak istiyordu. Başvuru hazırlığı sırasında geçmiş yıllardaki yurt dışı giriş-çıkışları nedeniyle başvuru tarihinden geriye doğru aranan kesintisiz beş yıllık ikamet şartını sağlayıp sağlamadığı konusunda tereddüt ortaya çıktı. Müvekkilin farklı dönemlerde ikamet ve çalışma izinleri bulunması da süre hesabının ayrıntılı şekilde incelenmesini gerektiriyordu.

Pasaport giriş-çıkış kayıtları, ikamet ve çalışma izinleri ile Türkiye’deki yerleşim geçmişi tarih sırasına göre incelendi ve vatandaşlık başvurusu bakımından dikkate alınabilecek süreler yeniden hesaplandı. Eksik ve çelişkili kayıtların açıklanmasına yönelik belgeler hazırlanarak dosya idare nezdinde takip edildi ve başvuru sürecinin doğru ikamet süresi üzerinden değerlendirilmesi sağlandı. 5901 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre genel yoldan vatandaşlık başvurusunda bulunan yabancının başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olması temel şartlardan biridir.

Özbekistan vatandaşı A, uzun yıllardır Türkiye’de yaşayan, düzenli işi ve aile hayatı bulunan bir yabancı olarak genel yoldan Türk vatandaşlığına başvurmuştu. Başvuru incelemesinin ardından vatandaşlık talebi reddedildi. Ret işleminde kullanılan gerekçenin müvekkilin güncel kişisel ve hukuki durumuyla örtüşmediği, ayrıca dosyada bulunan bazı belgelerin değerlendirmeye yeterince yansımadığı tespit edildi.

Ret kararının dayanağı ve başvuru dosyası ayrıntılı şekilde incelenerek idari işleme karşı hukuki yol belirlendi. Müvekkilin ikamet geçmişi, aile ve çalışma hayatı ile ret gerekçesini etkileyen belgeler bir araya getirilerek gerekli idari ve yargısal başvurular yapıldı. Vatandaşlık işlemleri idari nitelikte olduğundan, ret kararlarının hukuka uygunluğu somut olayın özelliklerine göre idari yargı denetimine konu edilebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü de vatandaşlığın kazanılması ve vatandaşlık ihtilaflarına ilişkin işlemlerin ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğini belirtmektedir.

Rusya vatandaşı A, sonradan Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra Türk kimliğinde yeni adıyla kayıt altına alınmıştı. Ancak yabancı ülkede düzenlenen üniversite diploması, bazı banka kayıtları ve Türkiye’de daha önce oluşturulmuş çeşitli resmî belgeler eski yabancı kimlik bilgilerini taşımaya devam ediyordu. Bu nedenle kişinin Türk vatandaşlığı öncesi ve sonrası kimlik bilgilerinin aynı kişiye ait olduğunun resmî işlemlerde ispatlanması gerekiyordu.

Vatandaşlık kararı, eski ve yeni kimlik bilgileri, nüfus kayıtları ve ilgili yabancı belgeler birlikte incelendi. Gerekli isim ve kimlik bağlantısını gösteren belgeler hazırlanarak ilgili kurumlar nezdinde kayıtların güncellenmesi süreçleri yürütüldü ve kişinin vatandaşlık öncesindeki belgeleri ile yeni Türk kimliği arasındaki hukuki bağlantı oluşturuldu. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, vatandaşlık işlemleri ve isim denklik belgesine ilişkin işlemlerin vatandaşlık sistemi üzerinden takip edilebildiğini; nüfus kayıtları ve diğer resmî belgelerin vatandaşlık statüsünün ispatında önem taşıdığını belirtmektedir.

Rusya vatandaşı A, Türkiye’de taşınmaz sahibi olması nedeniyle uzun süredir kısa dönem ikamet izniyle yaşamaktaydı. Eğitim ve ailevi nedenlerle belirli bir süre Türkiye dışında bulunmasının ardından mevcut ikamet izninin iptal edildiğini öğrendi. İdari işlem değerlendirilirken yabancının Türkiye’deki taşınmazı, önceki ikamet geçmişi ve yurt dışında bulunma sebebine ilişkin belgeler incelendi.

İptal kararına karşı idari başvuru ve devamında yargı süreci yürütüldü. Müvekkilin Türkiye’deki ikamet amacının devam ettiği ve dosyanın kişisel koşulları dikkate alınarak yapılan hukuki değerlendirme sonucunda idari işlemin hukuka uygunluğu yargısal denetime taşındı ve süreç müvekkil lehine sonuçlandı. Kısa dönem ikamet izinleri 6458 sayılı Kanunun 31-33. maddelerinde düzenlenmekte; taşınmaz sahibi yabancılar ile ticari bağlantı veya iş kuracak yabancılar da bu kapsamda ikamet iznine başvurabilmektedir.

Rusya vatandaşı A, İstanbul’da kiraladığı konutta yaşayarak kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunmuştu. Başvuru değerlendirilirken ikamet adresinde yapılan kontrolde kendisine ulaşılamaması üzerine, beyan edilen adreste fiilen yaşamadığı değerlendirilerek başvurusu reddedildi. Oysa A’nın geçerli kira sözleşmesi, abonelikleri ve adres kayıtları bulunuyor; kontrolün gerçekleştirildiği tarihte ise geçici olarak şehir dışında bulunuyordu. İkamet izni başvurularında yabancının Türkiye’de kalacağı adresi doğru ve eksiksiz bildirmesi zorunludur.

Ret işlemi üzerine kira sözleşmesi, fatura ve abonelik kayıtları, giriş-çıkış bilgileri ve fiilî ikameti gösteren diğer belgeler bir araya getirildi. İdari işleme karşı hukuki süreç başlatılarak tek bir adres kontrolünün müvekkilin somut yaşam koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği ortaya konuldu. Daha sonra gerçekleştirilen kontrollerde A’nın aynı adreste yaşamaya devam ettiği de tespit edildi ve süreç müvekkil lehine sonuçlandırıldı.

İran vatandaşı A, Türkiye’de kurduğu X Limited Şirketi üzerinden ticari faaliyet yürütüyor ve bu ticari bağlantısına dayanarak kısa dönem ikamet izni talep ediyordu. Başvuru sırasında şirket yeni kurulmuş olduğundan henüz yüksek bir ciroya veya uzun dönemli ticari geçmişe sahip değildi. İdare, sunulan belgelerin yabancının Türkiye’deki ticari bağlantısını ve kalış amacını yeterli şekilde ortaya koymadığı gerekçesiyle başvuruyu reddetti. Oysa 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye’de ticari bağlantı veya iş kuracak yabancılar kısa dönem ikamet iznine başvurabilmektedir ve üç ayı aşan taleplerde temas kurulacak kişi veya şirketlerden davet mektubu veya benzeri belgeler istenebilmektedir.

Şirketin ticaret sicili kayıtları, faaliyet belgeleri, banka hareketleri, sözleşmeleri, faturaları ve yürütülen ticari görüşmelere ilişkin belgeler yeniden düzenlenerek A’nın Türkiye’de gerçek ve devam eden bir ticari faaliyeti bulunduğu ortaya konuldu. Ret işleminin gerekçeleri bu belgeler üzerinden değerlendirilerek gerekli idari ve hukuki başvurular gerçekleştirildi. Süreç sonunda ticari faaliyetin yalnızca şirket kuruluşundan ibaret olmadığı, fiilî ve devam eden bir iş ilişkisine dayandığı ortaya konularak müvekkilin ikamet statüsüne ilişkin sorun çözüme kavuşturuldu.

Türkmenistan vatandaşı A, Türkiye’de uzun yıllar yasal olarak ikamet ettikten sonra uzun dönem ikamet izni kazanmıştı. Daha sonra yurt dışında eğitim amacıyla uzun süre bulunmasının ardından uzun dönem ikamet izninin iptal edildiğini öğrendi. 6458 sayılı Kanun kapsamında uzun dönem ikamet izni sahibinin sağlık, eğitim veya ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında bulunması iptal sebebi olabilir; eğitim amacıyla yurt dışında bulunma ise açıkça istisnalar arasında yer almaktadır.

A’nın yurt dışında bulunduğu döneme ilişkin üniversite kayıtları, öğrenci belgeleri, giriş-çıkış kayıtları ve Türkiye’deki yerleşim bağlarını gösteren belgeler toplandı. İptal kararının dayandığı süre ile yabancının yurt dışında bulunma nedeni birlikte değerlendirilerek idari işleme karşı başvuru yapıldı. Eğitim nedeniyle gerçekleşen yurt dışı kalışının mevzuattaki istisna kapsamında olduğu ortaya konularak ikamet statüsünün yeniden değerlendirilmesi sağlandı ve süreç müvekkil lehine sonuçlandırıldı.

Kazakistan vatandaşı A, İstanbul’da konut niteliğinde bir taşınmazın sahibi olarak kısa dönem ikamet izniyle yaşamaktaydı. Mevcut izninin sona ermesinden önce süresi içinde uzatma başvurusu yapmasına rağmen, başvurusu ikamet izninin verilme amacının devam ettiğinin yeterince ortaya konulmadığı gerekçesiyle reddedildi. Oysa taşınmaz halen A’nın mülkiyetindeydi, konut olarak kullanılmaya devam ediliyor ve müvekkilin Türkiye’deki fiilî yerleşimi sürüyordu. Taşınmazı bulunan yabancılar, taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması şartıyla kısa dönem ikamet iznine başvurabilmektedir.

Tapu kaydı, adres bilgileri, abonelikler, Türkiye’deki kalış geçmişi ve taşınmazın fiilen konut olarak kullanıldığını gösteren belgeler dosyaya eklenerek ret işleminin hukuki ve maddi dayanakları incelendi. Ret kararına karşı gerekli idari ve yargısal süreç yürütülerek müvekkilin ikamet sebebinin devam ettiği somut belgelerle ortaya konuldu ve işlem müvekkil lehine sonuçlandırıldı. Uzatma başvuruları, mevcut ikamet izninin sona ermesinden önce ve en erken izin süresinin dolmasına 60 gün kala yapılabilmektedir.

Ukrayna vatandaşı A, Türkiye’de kurulan yabancı sermayeli bir şirketin ortağı ve müdürü olarak ticari faaliyet yürütüyordu. Şirket kuruluşunun tamamlanmış olması nedeniyle ayrıca çalışma iznine ihtiyaç bulunmadığı düşünülmüş; ancak yabancının şirket içerisinde fiilen yöneticilik faaliyeti yürüttüğü ortaya çıkınca çalışma statüsünün ayrıca değerlendirilmesi gerekti.

Şirket yapısı, yabancının ortaklık oranı, görev ve temsil yetkileri incelendi; uygun çalışma izni başvurusu hazırlanarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdindeki süreç takip edildi. Başvurunun tamamlanmasıyla birlikte yabancının şirket içindeki fiilî faaliyeti ile Türkiye’deki hukuki statüsü uyumlu hale getirildi. 6735 sayılı Kanun kapsamında, kanunda veya uluslararası anlaşmalarda açık bir muafiyet bulunmadıkça yabancıların Türkiye’de çalışmadan önce çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti almaları gerekir; çalışma izni aynı zamanda geçerlilik süresi boyunca ikamet hakkı sağlar.

Irak vatandaşı A, İstanbul’da faaliyet gösteren X Limited Şirketi’nin %30 oranında ortağıydı ve şirketin ticari faaliyetlerinde aktif olarak görev almak istiyordu. Şirket kuruluşu tamamlanmış olmakla birlikte, yabancı ortağın fiilen çalışmaya başlaması için çalışma izni alınması gerekiyordu. Yapılan ön incelemede şirketin sermaye yapısı, A’nın ortaklık oranı ve Türk vatandaşı çalışan sayısının çalışma izni değerlendirme kriterleri bakımından ayrıca ele alınması gerektiği görüldü.

Şirketin ticaret sicili kayıtları, sermaye yapısı, ortaklık belgeleri ve istihdam durumu birlikte değerlendirilerek başvuru dosyası hazırlandı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdindeki süreç takip edildi. Başvurunun uygun şekilde yapılandırılmasıyla yabancı ortağın şirket bünyesindeki faaliyeti yasal çalışma statüsüne kavuşturuldu.

Türkmenistan vatandaşı A, İstanbul’daki X şirketinde üst düzey yönetici olarak çalışmak üzere çalışma izni başvurusunda bulunmuştu. Başvuru, işveren şirketin sunduğu mali ve istihdam bilgilerinin değerlendirme kriterlerini yeterince karşılamadığı gerekçesiyle reddedildi. Dosya incelendiğinde şirketin bazı güncel mali belgelerinin başvuruya yeterince yansıtılmadığı ve yabancının görev tanımının şirket içindeki gerçek pozisyonunu açık biçimde ortaya koymadığı görüldü.

Ret gerekçesi ayrıntılı şekilde incelenerek şirketin güncel mali kayıtları, çalışan bilgileri, yabancının mesleki deneyimi ve görev tanımı yeniden düzenlendi. İlgili idari başvuru yolları değerlendirilerek yeni hukuki strateji oluşturuldu ve çalışma izni süreci güncel belgeler üzerinden yeniden yürütüldü.

Türkmenistan vatandaşı A, Türkiye’de geçerli süreli çalışma izniyle X şirketinde çalışıyordu. Daha sonra Y şirketinden iş teklifi aldı ve mevcut çalışma izninin yeni işverende de kullanılabileceğini düşünerek iş değişikliğini doğrudan gerçekleştirmek istedi. Ancak süreli çalışma izni belirli bir işveren ve çalışma ilişkisi kapsamında düzenlendiğinden, yeni işveren bakımından ayrı çalışma izni sürecinin yürütülmesi gerektiği tespit edildi.

Mevcut iznin durumu, işten ayrılma tarihi ve yeni işverenin çalışma izni şartları birlikte planlandı. A’nın izinsiz çalışma durumuna düşmemesi için eski işveren nezdindeki işlemler ile yeni işveren üzerinden yapılacak çalışma izni başvurusu koordineli şekilde yürütüldü. Gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından A’nın yeni şirkette yasal çalışma statüsüyle faaliyetine devam etmesi sağlandı.

Türkmenistan vatandaşı A, yaklaşık dokuz yıldır Türkiye’de yaşıyor ve bu sürenin önemli bölümünde geçerli çalışma izinleriyle çalışıyordu. Türkiye’de uzun vadeli olarak yaşamaya devam etmek isteyen A’nın çalışma izni geçmişinin uzun dönem ikamet izni bakımından nasıl değerlendirileceğinin belirlenmesi gerekiyordu. Geçerli çalışma izinlerinin ikamet izni yerine geçmesi nedeniyle müvekkilin Türkiye’deki yasal kalış geçmişi bütün olarak incelendi.

Pasaport giriş-çıkış kayıtları, önceki çalışma izinleri, ikamet kayıtları ve uzun dönem ikamet izninin diğer şartları birlikte değerlendirildi. Kesintisiz ikamet süresi ve yurt dışında geçirilen dönemler hesaplanarak başvuru dosyası hazırlandı ve Göç İdaresi nezdindeki süreç takip edildi. 6458 sayılı Kanun kapsamında aranan kesintisiz en az sekiz yıllık yasal ikamet süresi ile diğer şartların sağlandığı ortaya konularak uzun dönem ikamet izni süreci tamamlandı.

Özbekistan vatandaşı A hakkında İstanbul’da yürütülen bir ceza soruşturması nedeniyle kamu düzeni gerekçe gösterilerek sınır dışı etme kararı verildi. Ancak soruşturma henüz sonuçlanmamıştı ve müvekkil hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmuyordu. Müvekkilin Türkiye’de uzun süredir ikamet etmesi, ailesinin burada bulunması ve dosyadaki somut olgular birlikte değerlendirildi.

Sınır dışı kararına karşı süresi içerisinde idare mahkemesinde iptal davası açıldı ve kararın dayandığı gerekçelerin müvekkilin kişisel durumu bakımından yeterli olmadığı ortaya konuldu. Yargılama sonucunda sınır dışı işlemi iptal edilerek müvekkilin Türkiye’deki hukuki statüsünün korunması sağlandı. Sınır dışı kararları 6458 sayılı Kanunun 52-60. maddeleri çerçevesinde düzenlenmekte; 54. maddede karar sebepleri, 55. maddede ise hakkında sınır dışı kararı alınamayacak kişiler yer almaktadır.

Türkmenistan vatandaşı A, uzun süredir Türkiye’de yasal olarak yaşayan ve ticari faaliyetleri bulunan bir yabancıydı. İkamet izniyle ilgili işlem yapmak üzere başvurduğunda hakkında kamu düzeni gerekçesiyle tahdit kaydı bulunduğunu öğrendi. Yapılan incelemede kaydın geçmiş tarihli bir adli işlemle bağlantılı olduğu, ancak söz konusu soruşturmanın A hakkında mahkûmiyet kararı verilmeden sonuçlandığı tespit edildi. Tahdit kodlarının yabancıların Türkiye’ye giriş ve ikamet statülerini doğrudan etkileyebildiği, Anayasa Mahkemesi kararlarında da bu kodlara dayanılarak tesis edilen işlemlerin idari yargıya taşındığı görülmektedir.

Adli dosya, tahdit kaydının dayanağı, A’nın Türkiye’deki ikamet geçmişi ve güncel hukuki durumu birlikte incelendi. Tahdit kaydının devamını gerektiren somut koşulların bulunmadığı gerekçesiyle idari başvurular gerçekleştirildi ve gerekli hukuki süreç takip edildi. Yapılan değerlendirme sonucunda tahdit kaydının kaldırılması sağlanarak A’nın Türkiye’deki ikamet işlemlerinin önündeki hukuki engel giderildi.

İran vatandaşı A, Türkiye’de birkaç yıl ikamet ettikten sonra ülkesine dönmüş, yeniden Türkiye’ye gelmek istediğinde hakkında giriş yasağı bulunduğunu öğrenmişti. Yapılan incelemede yasağın geçmiş dönemdeki yasal kalış hakkı ihlalinden kaynaklandığı ve A’nın Türkiye’de devam eden ticari ilişkileri ile aile bağlarının bulunduğu tespit edildi. 6458 sayılı Kanun kapsamında yabancılar hakkında Türkiye’ye giriş yasağı uygulanabilmekte; yasal kalış hakkı ihlalleri de belirli koşullarda giriş yasağına neden olabilmektedir.

A’nın geçmiş giriş-çıkış kayıtları, ihlalin niteliği, varsa idari para cezaları ve Türkiye’deki güncel bağları incelendi. Giriş yasağının hukuki dayanağı belirlendikten sonra ilgili idari makamlar nezdinde kaldırılmasına yönelik başvuru gerçekleştirildi ve sürecin takibi yapıldı. Yapılan değerlendirme sonucunda giriş yasağının kaldırılması sağlanarak A’nın yeniden Türkiye’ye yasal şekilde giriş yapabilmesinin önündeki engel giderildi.

Mısır vatandaşı A hakkında yürütülen göç işlemleri sırasında sınır dışı etme ve idari gözetim kararı alınarak kendisi geri gönderme merkezine yerleştirildi. A’nın Türkiye’de düzenli bir adresi ve aile bağları bulunmasına rağmen kaçma veya kaybolma riski bulunduğu gerekçesiyle idari gözetimin devam ettirilmesine karar verilmişti.

İdari gözetim kararının gerekçeleri, A’nın Türkiye’deki ikamet ve aile bağları ile dosyadaki diğer belgeler birlikte incelendi. İdari gözetimin devamının gerekli olmadığı ileri sürülerek yetkili sulh ceza hâkimliğine başvuruldu ve idari gözetime alternatif yükümlülüklerin uygulanabileceği ortaya konuldu. 6458 sayılı Kanun kapsamında idari gözetim kararları yargısal denetime tabidir; ayrıca belirli adreste ikamet ve bildirimde bulunma gibi alternatif yükümlülükler uygulanabilmektedir. Süreç sonunda idari gözetim sona erdirilerek A geri gönderme merkezinden çıkarıldı ve hakkında alternatif yükümlülük uygulanmasına karar verildi.

Cezayir vatandaşı A, İstanbul’da gerçekleştirilen kimlik kontrolünün ardından İl Göç İdaresine teslim edilmiş ve hakkında sınır dışı etme ile idari gözetim işlemleri başlatılarak geri gönderme merkezine götürülmüştü. A’nın Türkiye’de devam eden aile hayatı ve düzenli ikameti bulunmasına rağmen dosyadaki mevcut bilgiler nedeniyle sınır dışı süreci başlatılmıştı. 6458 sayılı Kanun kapsamında haklarında idari gözetim kararı alınan yabancılar geri gönderme merkezlerinde tutulmaktadır.

A ile geri gönderme merkezinde avukat görüşmesi gerçekleştirilerek tebliğ edilen kararlar ve dosyanın hukuki durumu incelendi. Sınır dışı etme kararına karşı gerekli idari yargı süreci, idari gözetim kararına karşı ise ilgili yargısal başvuru ayrı ayrı yürütüldü. A’nın Türkiye’deki aile ve ikamet bağlarını gösteren belgeler dosyaya sunuldu ve sınır dışı işleminin kişi üzerindeki sonuçları somut olarak ortaya konuldu. Süreç sonunda idari gözetimin sona erdirilmesi sağlandı ve A geri gönderme merkezinden çıkarılarak hukuki sürecini Türkiye’de serbest olarak takip etmeye devam etti.

Rusya vatandaşı A, Türkiye’de yaşadığı dönemde kendi adına kayıtlı banka ve kripto varlık hesapları üzerinden düzenli alım-satım işlemleri gerçekleştiriyordu. Üçüncü bir kişiden hesabına gelen yüksek tutarlı para transferinin kısa süre içerisinde kripto varlığa çevrilerek başka bir cüzdana gönderilmesi üzerine işlem, yürütülen başka bir soruşturmayla ilişkilendirildi. A hakkında suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması ve dolandırıcılığa iştirak şüphesi kapsamında inceleme başlatıldı; banka ve kripto hesaplarındaki hareketler soruşturma dosyasına alındı. Kripto ve banka hesaplarının suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılması güncel ceza soruşturmalarında fiilen karşılaşılan bir yöntemdir.

Soruşturma kapsamında transferlerin kaynağı, A ile para gönderen kişiler arasındaki ilişki, kripto varlıkların alım tarihleri, cüzdan hareketleri ve banka kayıtları kronolojik olarak incelendi. Müvekkilin yalnızca hesabına para gelmiş olmasından hareketle değerlendirme yapılmaması, işlem zincirinin tamamının ve suçla bağlantıya ilişkin delillerin birlikte incelenmesi gerektiği yönünde savunma oluşturuldu. Banka kayıtları, dijital materyaller ve kripto transferleri üzerinden müvekkilin işlemlerdeki gerçek konumu ortaya konularak soruşturma süreci takip edildi.

Türkiye’de üniversite eğitimi gören yabancı uyruklu A, tanıdığı bir kişinin ticari ödeme alacağını söylemesi üzerine kendi banka hesabının kullanılmasına izin verdi. Birkaç gün içerisinde hesaba farklı kişilerden para transferleri yapıldı ve gelen tutarlar A’nın bilgisi doğrultusunda üçüncü kişilere aktarıldı. Daha sonra para gönderen kişilerden birinin dolandırıcılık şikâyetinde bulunması üzerine A’nın hesabı suçtan elde edilen paranın aktarılmasında kullanılan hesaplardan biri olarak tespit edildi ve hakkında nitelikli dolandırıcılık kapsamında soruşturma başlatıldı. Başsavcılıkların 2026 tarihli açıklamalarında da dolandırıcılık suçlarında üçüncü kişilere ait IBAN ve banka hesaplarının kullanıldığı ve hesap sahiplerinin soruşturmalara dahil olabildiği açıkça belirtilmektedir.

A’nın banka hesabının kullanılmış olması ile dolandırıcılık eylemine bilerek iştirak edip etmediği birbirinden ayrılarak savunma oluşturuldu. Banka hareketleri, telefon kayıtları, mesajlaşmalar, paranın gönderildiği sonraki hesaplar ve A’nın asıl faillerle olan ilişkisi incelendi. Müvekkilin dolandırıcılık organizasyonundaki konumunun yalnızca hesabına para gelmesi üzerinden belirlenemeyeceği ortaya konularak maddi olayın ve kast unsurunun ayrı ayrı değerlendirilmesi talep edildi ve ceza süreci bu doğrultuda yürütüldü.

İstanbul’da ithalat ve ihracat faaliyeti gösteren X şirketinin yabancı uyruklu yöneticisi A hakkında, şirketin bazı tedarikçilerinden aldığı faturaların gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla vergi incelemesi başlatıldı. İnceleme sonucunda bazı faturaları düzenleyen şirketlerin gerçek ticari faaliyetlerinin bulunmadığı ileri sürülerek A hakkında sahte belge kullanılması kapsamında ceza soruşturması gündeme geldi. Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesi sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgelerle ilgili kaçakçılık fiillerini düzenlemektedir. GİB uygulamasında belgenin gerçekliği değerlendirilirken mal hareketi, ödeme, ticari ilişki, şirket faaliyeti ve karşıt incelemeler gibi unsurların araştırılması öngörülmektedir.

Şirketin ilgili dönem ticari defterleri, banka ödemeleri, gümrük kayıtları, sevk belgeleri, depo girişleri ve tedarikçilerle yapılan yazışmalar incelendi. Faturalara konu malların gerçekten teslim edilip edilmediği ve A’nın söz konusu belgelerin düzenlenme biçimi hakkında bilgi sahibi olup olmadığı ayrı ayrı değerlendirildi. Vergi incelemesi ile ceza soruşturması paralel takip edilerek şirket yöneticisinin kişisel cezai sorumluluğunun somut işlem ve deliller üzerinden belirlenmesi yönünde savunma yürütüldü.

Yabancı uyruklu iş insanı A hakkında yürütülen mali suç soruşturması kapsamında Türkiye’deki banka hesapları ve bir taşınmazı hakkında malvarlığı tedbiri uygulandı. Tedbir nedeniyle A’nın soruşturmayla ilgisi bulunmayan ticari gelirlerini kullanması ve şirket faaliyetlerini finanse etmesi de önemli ölçüde güçleşti.

Soruşturma dosyası ile tedbir kapsamındaki malvarlığı ayrı ayrı incelenerek banka hesaplarındaki paraların kaynağı, taşınmazın edinim tarihi ve ödeme belgeleri ortaya konuldu. Soruşturma konusu işlemlerle bağlantısı bulunmadığı ileri sürülen malvarlığı bakımından tedbirin kapsamına ve devamına karşı hukuki başvurular yapıldı. Böylece soruşturmanın yürütülmesi için gerekli koruma tedbirleri ile müvekkilin soruşturmayla bağlantısı ortaya konulamayan malvarlığı üzerindeki tasarruf hakkı arasındaki ayrım somut belgeler üzerinden ortaya konularak tedbirin kaldırılması veya kapsamının daraltılması talep edildi.

Türkiye’de faaliyet gösteren X şirketi hakkında yapılan vergi incelemesinde, belirli dönemlerde gider olarak kaydedilen bazı faturaların gerçeği yansıtmadığı ileri sürüldü. İnceleme sonucunda şirket adına vergi tarhiyatı ve vergi ziyaı cezası gündeme gelirken, kullanılan belgelerin niteliği nedeniyle şirket yöneticisi bakımından Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesi kapsamında cezai sorumluluk ihtimali de doğdu. VUK 359, sahte belge ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgeye ilişkin fiilleri ceza hukuku bakımından ayrıca düzenlemektedir.

Vergi inceleme raporu, faturalar, banka ödemeleri, mal teslim kayıtları, ticari yazışmalar ve şirket muhasebesi birlikte incelendi. İdari vergi uyuşmazlığı ile olası ceza soruşturmasının farklı hukuki sonuçları ayrı ayrı değerlendirilerek vergi idaresi nezdindeki başvuru yolları ve dava stratejisi oluşturuldu. Özellikle işlemlerin gerçek ticari faaliyete dayanıp dayanmadığı ve belgelerin hangi koşullarda şirket kayıtlarına girdiği somut deliller üzerinden ortaya konuldu. Güncel VUK düzenlemelerinde vergi ziyaı ve bazı usulsüzlük cezaları bakımından uzlaşma mekanizması bulunmakla birlikte, 359. madde kapsamındaki fiiller nedeniyle kesilen bazı cezalar uzlaşmanın dışında bırakılmıştır.

Irak vatandaşı A’nın babası Türkiye’de iki taşınmaz ve bir banka hesabı bırakarak vefat etti. Mirasçılar farklı ülkelerde yaşıyor ve Türkiye’deki malvarlığının nasıl intikal ettirileceğini bilmiyordu. Ayrıca yabancı ülkede düzenlenen ölüm ve nüfus kayıtlarının Türkiye’deki işlemlerde kullanılabilmesi için gerekli belge ve tercüme sürecinin tamamlanması gerekiyordu.

Yabancı mirasçıların Türkiye’deki mirasçılık ve malvarlığı işlemleri ayrı ayrı değerlendirildi; gerekli yabancı belgeler temin edilip usulüne uygun şekilde Türkiye’de kullanılabilir hale getirildi. Mirasçılık belgesinin alınması, taşınmazların tespiti, banka nezdindeki varlıkların belirlenmesi ve intikal işlemleri birlikte takip edilerek Türkiye’deki malvarlığı mirasçılar adına sonuçlandırıldı. Sınır ötesi miras dosyalarında uygulanacak hukuk, malvarlığının türü ve bulunduğu ülkeye göre ayrıca değerlendirilmesi gerektiğinden, her dosyanın kişisel ve malvarlıksal yapısı ayrı incelenmelidir.

Irak vatandaşı A, uzun yıllardır Türkiye’de yaşayan ve İstanbul ile Yalova’da birden fazla taşınmazı bulunan Irak vatandaşı babasının vefatı üzerine, kardeşleriyle birlikte Türkiye’deki malvarlığının miras yoluyla intikali için hukuki destek talep etti. Mirasçıların tamamı yabancı uyrukluydu ve bir kısmı Türkiye dışında yaşıyordu. Bu nedenle öncelikle mirasçılık durumunun Türkiye’de geçerli belgelerle ortaya konulması, ardından muris adına kayıtlı taşınmazların mirasçılara intikal ettirilmesi gerekiyordu.

Ölüm ve aile bağlarını gösteren yabancı belgeler, tapu kayıtları ve mirasçılık durumuna ilişkin belgeler birlikte incelendi. Gerekli mirasçılık belgesi süreci tamamlandıktan sonra taşınmazların tapuda mirasçılar adına intikali için başvurular gerçekleştirildi ve Türkiye dışında yaşayan mirasçıların işlemleri vekâlet yoluyla takip edildi. TKGM uygulamasına göre yabancı mirasçıların intikal işlemlerinde Türk mahkemelerinden verilen veya yabancı yetkili makamlarca düzenlenip Türk mahkemelerince tasdik edilen veraset belgeleri kullanılabilmektedir.

Rusya vatandaşı A’nın annesi Türkiye’de yaşarken vefat etmiş ve geride İstanbul’da bir konut ile Türk bankalarında bulunan hesaplar bırakmıştı. A ve kardeşi Rusya’da yaşıyor, Türkiye’de herhangi bir nüfus kayıtları bulunmuyordu. Miras işlemlerine başlanmak istendiğinde yabancı nüfus ve akrabalık belgelerinin Türkiye’deki mirasçılık ilişkisini doğrudan göstermemesi nedeniyle öncelikle mirasçıların ve miras paylarının hukuken tespit edilmesi gerekti.

Rusya’dan alınan ölüm belgesi, doğum belgeleri ve aile ilişkisini gösteren diğer resmî belgeler gerekli tasdik ve tercüme işlemlerinden geçirilerek dosya hazırlandı. Sulh hukuk mahkemesi nezdinde yürütülen süreç sonucunda Türkiye’deki malvarlığı bakımından kullanılabilecek mirasçılık belgesi alındı. Ardından taşınmaz ve banka hesaplarına ilişkin intikal işlemlerinin yürütülmesine geçildi. TKGM, miras intikali için sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınmış veraset belgesini aranan temel belgeler arasında saymaktadır; yabancı mahkemelerden alınmış belgeler bakımından ayrıca Türk mahkemelerince onay şartını belirtmektedir.

Irak vatandaşı A ve ailesi, Türkiye’de iki şirket, çeşitli ticari taşınmazlar ve konutlardan oluşan önemli bir malvarlığına sahipti. Varlıkların bir kısmı doğrudan aile üyeleri adına, bir kısmı ise şirketler üzerinden tutuluyordu. Ailenin temel sorunu, şirket faaliyetlerinden kaynaklanabilecek ticari risklerin kişisel malvarlığına etkisini azaltmak ve ileride gerçekleşecek miras geçişlerinde şirket yönetiminin parçalanmasını önleyecek bir hukuki düzen oluşturmaktı.

Aile üyelerinin mevcut payları, taşınmazların mülkiyet yapısı, şirketlerin faaliyetleri ve gelecekteki miras ilişkileri birlikte incelendi. Ticari faaliyette kullanılan varlıklarla kişisel aile varlıklarının hukuki konumları ayrıştırıldı; şirket paylarının gelecekteki devri, temsil ve yönetim yetkileri ile aile üyeleri arasındaki mülkiyet ilişkileri yeniden düzenlendi. Böylece aile malvarlığının mevcut sahiplik yapısı daha açık hale getirildi ve ileride gerçekleşebilecek miras intikallerinde ortaya çıkabilecek yönetim ve mülkiyet uyuşmazlıklarının azaltılmasına yönelik hukuki altyapı oluşturuldu.

Rusya vatandaşı A, uzun yıllardır Türkiye’de yatırım yapan ve İstanbul’da taşınmazlar ile iki Türk şirketinde pay sahibi olan bir iş insanıydı. A’nın çocukları farklı ülkelerde yaşıyor ve aile şirketlerinin günlük yönetiminde aktif olarak görev almıyordu. A, ileride malvarlığının mirasçılar arasında dağılması nedeniyle şirketlerin yönetim yapısının bozulmasını ve taşınmazların uzun süren miras uyuşmazlıklarına konu olmasını istemiyordu.

A’nın Türkiye’deki şirket payları, taşınmazları ve diğer malvarlığı unsurları envanter haline getirildi; mevcut mirasçılık yapısı ve ileride ortaya çıkabilecek mülkiyet sonuçları değerlendirildi. Şirket paylarının ve diğer varlıkların sonraki nesle geçişinde uygulanabilecek hukuki araçlar, yönetim ve temsil düzenlemeleri ile miras hukukunun emredici sınırları birlikte ele alındı. Böylece A’nın malvarlığının sonraki nesle geçişi sırasında şirket faaliyetlerinin devamlılığını ve aile üyeleri arasındaki mülkiyet ilişkilerinin öngörülebilirliğini artırmaya yönelik uzun vadeli bir hukuki plan oluşturuldu.